wukrora

Eta egindako lan guztiak, beren bizi-baldintzak hobetzeaz gain, baditu beste ondorio batzuk ere. Aipatutako egoeran, bi gizarte guztiz ezberdinek egiten dute talka, kontrakoa diren bi bizimoduk. Hasieran aipatu dugun moduan, kooperazioak eragiten du, baina kontuan izan behar dugu, geure presentziak ere eragiten duela beraiengan.

Duela oso gutxi izan dute Lehen Munduaren berri, pixkanaka beraienera ere iristen ari diren komunikabideen bidez. Dituzten irudiak ez dira errealak. Futbol talde eta hauen jokalariez gain, Beyonce, Shakira eta Britney Spears ezagutzen dituzte. Ahalguztidunak gara euren begitan. Saltzen zaienaren arabera, geurea baita aurrera egin ahal izateko eredua eta bertan zoragarria baita dena.

Ezin dute sinistu, gure gizartean badirela behartsuak, arazo sozial larriak daudela eta jendea, ez dela zoriontsu. Euren begitan geure aberastasuna mugagabea da, izan ere, munduaren ertz batetik bestera bidaiatzen duen jendea ezagutzen dute, beraietako asko, kotxez ordubeteko bidaia besterik ez den Makelle-ra (Tigray-ko hiriburua) inoiz iritsiko ez direnean. Inork ez die inoiz kontatu lapurretak egon ohi direla “dena” dutenen gizarteetan, kaleak ez direla seguruak eta gauza gehiago izateak, hauek galtzeko beldurra eragiten duela, mesfidantza eta inbidia.

Badela bakarrik sentitzen den jendea, beraienean pentsa ezinezko egoera.

Wukron ezagutu genituen haur guztiak eskolarizatuak zeuden. Angelen proiektuan parte hartzen duten gazteei, laguntzen ordez klaseetara joan daitezen eskatzen zaie.

Eskola bat baina gehiago zeuden herrian. 16 urte ingururekin amaitzen zituzten nahita nahiezko ikasketak eta ondoren unibertsitatera joan nahi izanez gero, urteren bat edo beste gehiago egin behar zuten.  Baziren hemengoen moduloen antzekoak ere eta haietan, lanbide ezberdinak ikasten zituzten. Dena dela, unibertsitatea ez bazen ere bi urte baina luzeagoak ziren ikasketa hauek.

Hamar urteetatik aurrerakoek gutxi gora-behera ingelesez egiten dituzte ikasketak. Gogora dezagun, Etiopiako hizkuntza Amarikoa bada ere, eskualde honetan Tigriña hitz egiten dela. Atzerriko hizkuntzan ikasketak burutzearen arrazoia, bertako hizkuntzan idatziriko material pedagogikoen falta da. Behar hau, ez dute lehenengo urteetan bakarrik, unibertsitateetan ere ez dute ez Amarikoz ez Tigriñaz idatzitako libururik.

Angelek sortutako goi mailako nezkazal ikastetxe bateko gela bat

Uda honetak gure eginbeharretako bat, inguruko gazteei eta umeei ingeleseko klaseak ematea izan da, lehenago aipatua dugun moduan. Egunean bi klase, bata 13-15 urteetako kirolariekin eta bestea 6-8 urteko haurrekin.

Lehenengoek asko ez bazekiten ere, beraiekin ulertzeko gai giñen eta oinarrizko gramatika, hiztegia, entzumena… lantzen saiatu giñen modu dibertigarrian. Txikiek ordea, nahiago izaten zituzten ariketak egin abesti eta antzekoekin ikasi ordez. Boligrafoa eta papera erabiltzea eskatzen ziguten behin eta berriz, koloreetako pinturekin marraztu…

Azken hauekin ohartu giñen, gure zeinuek ez zutela zentzurik beraientzat. Irakurtzen eta idazten ez zekitenez, ezin egin zitezkeen beraiekin zopa-letrak, objetua eta izena batzeko jolasak… beraz, abezedarioa irakasten hasi giñen. Ez zen lan erraza izan, zeinu guztiak modu berean egitea behartzen baikenituen eta ez zuten ulertzen zergatik errepikarazten genien.

Gurekin ikasitakoak, aurtengo ikasturtean baliogarria izango ote zen, ez dakigu.

Badira hara iritsi eta arruntak diruditen gauzak eta bi hilabeteren ostean guztiz harritzen zaituztenak. Behin baina gehiagotan gertatu zitzaidan hori niri!

Nork esan dezake, telebistan botatzen dituzten irudiak ikusi ostean, hirugarren munduko herriska batean kale asfaltatu bakarra eta lau auto egotea arraroa denik? Beren garrantziaz 3 aste inguru igaro ondoren konturatu ginen, Axumera egin genuen bidaian. Egun osoa autoan saltoka, hemen bi edo hiru ordutako ibilbidea izango zenean. Inoiz ahaztuko ez dugun bidaia izan zen hura!! 

Kotxean ibiltzeko aukerarik ia ez dute bertakoek. Herriko auto bakarrak misiolariek eta medikuak dituzte eta beren erabilera behar beharrezkoa izan ohi da egun osoan zehar. Gure inguruan bizi ziren haurrei, beharrik gabe autora igotzeko aukera eman genien noizbait. Beren erantzuna harrigarria izaten zen: 20 metroko ibilbidea egin auto bateko atzeko zatian zutik, eta bi astetan egunero egunero etortzen ziren lanera. Zoriontsu eta zortedun sentitzen ziren ibilbide hura egiteko aukera izanda. Askotan kotxea garbitzera ere etortzen ziren. 

Azkeneko astean lagun bati gure bidaia kontatzen hasi nintzen. Nola Addisera gindoazen autobusez, ondoren Alemaniara hegazkinez eta bertatik beste hegaldi bat egingo genuen. Bilbora iristean oraindik ordu eta erdiko bidaia nuela kontatu nion. Hark, ibilbide hura nola egingo nuen galdetu zidan eta nik, bi aldiz pentsatu gabe, gurasoak etorriko zirela uste nuela erantzun nion. Orduan gertatu zen niretzat harrigarria dena, hegaldiek eta bidean pasa beharreko gauek herritu ordez, nire gurasoek kotxea zutela entzutean aldatu zitzaion arpegia.  

Lotsa sentitu nuen momentu hartan, etxean auto bat izatea normaltzat nuelako. Eta lagun hura gogoratzen du N1 errepidean auto-ilarak sortzen diren bakoitzean. Eta lehiora atera eta etxe aurreko aparkalekura begira, hark auto kopuru hau inoiz ikusiko ez duela ohartzen naiz.

Angel Olaranek:
“Afrikan Gizadiaren biluztasuna ezagutu dut. Oso lan polita da. Gizatasun biluzia ikutzen duzu. Hemen(lehen munduan) pertsona batekin hitz egitean -salbuespenak daude, noski- ez dakizu pertsonarekin hitz egiten zauden ala erosi duen auto berriarekin, edo 30 urteko hipotekarekin edo izango dituen oporrekin. Ez dakizu pertsona ari zaren ukitzen, edo inguruan dituen baliabide material guztiak. Han(Etiopian) ez dute baliabide materialik, eta pertsona biluzik ezagutzen duzu”.

Wukroko haurrak kaleko harriekin jolasean.